Rodzaj hołdu złożonego kopalni - tak nową książkę reklamuje Stowarzyszenie Fabryka Inicjatyw Lokalnych. "KWK Wieczorek. Historia utrwalona” autorstwa Marka Lochera to próba zachowania pamięci o KWK "Wieczorek" za pomocą obrazu i słowa.
Premiera książki o KWK "Wieczorek"
Premiera książki odbędzie się w czwartek 9 kwietnia o godz. 18.00 w budynku byłej dyrekcji kopalni "Wieczorek" (ul. Szopienicka 58). Stowarzyszenie będzie też wtedy rozdawać bezpłatne egzemplarze książki, która powstała w ramach projektu "Nikiszowieckie Centrum Sprawiedliwej Transformacji”. Liczba miejsc ograniczona. Obowiązują zapisy: fil@fil.org.pl. Spotkanie poprowadzą Zuzanna Czyż i Kamil Nowak.
W książce znajdziemy unikatowy zbiór zdjęć Marka Lochera, który przez lata fotografował KWK "Wieczorek" – pod ziemią i na powierzchni. Uchwytywał momenty codziennej pracy, pokazywał też techniczną stronę działalności kopalni. Ale także w typowy dla siebie sposób, sięgał do wyobraźni, by dostrzec znacznie więcej niż tylko przemysłową przestrzeń.
W zawiłości kopalni Locher zabiera nas nie tylko przez swoje fotografie. Robi to także tekstem – dzieli się wiedzą, wspomina, uruchamia skojarzenia. To dość unikatowy zestaw, bo fotograf staje się komentatorem swoich zdjęć.
W książce można przeczytać też wspomnienia tych, którzy na kopalni "Wieczorek” przepracowali lata. Co ważne – znajdziemy tu relacje także kobiet, bez których ta opowieść nie byłaby pełna.
O kopalni zdecydowali się opowiedzieć:
- Marian Badura,
- Karolina Gawron,
- Stefan Ochota,
- Krzysztof Winiarski,
- Danuta Wołos.
Książkę zaprojektował Karol Gwóźdź.
"Giesche", później "Wieczorek"
Historia kopalni „Wieczorek” to niemal dwieście lat dziejów śląskiego przemysłu, które na trwałe ukształtowały krajobraz i tożsamość Katowic.
Choć za oficjalną datę powstania zakładu przyjmuje się 6 stycznia 1826 roku, kiedy to nadano pole górnicze „Morgenroth”, najstarsze ślady wydobycia węgla w tym rejonie pochodzą już z 1788 roku z kopalni „Bergtal”.
Kluczowym momentem dla rozwoju zakładu była działalność spółki Georg von Giesche's Erben, która od 1833 roku systematycznie wykupowała udziały w okolicznych polach wydobywczych, doprowadzając w 1883 roku do powstania potężnej „Skonsolidowanej Kopalni Giesche”.Początek XX wieku to czas największej świetności technicznej i architektonicznej kopalni.
W latach 1903–1910 wydrążono nowoczesne szyby: „Carmer” (dzisiejszy „Pułaski”) oraz „Nickisch” (dzisiejszy „Poniatowski”). Budowle te, zaprojektowane przez kuzynów Emila i Georga Zillmannów, wyróżniały się unikatową architekturą, a cechownia z wieżą zegarową stała się wizytówką zakładu. Gwałtowny rozwój kopalni wymusił budowę osiedli robotniczych, co zaowocowało powstaniem Nikiszowca oraz unikatowego miasta-ogrodu – Giszowca.W 1922 roku kopalnia znalazła się w granicach Polski, a kilka lat później przeszła pod zarząd amerykańskiego holdingu Silesian-American Corporation. Po II wojnie światowej zakład upaństwowiono i w 1946 roku nadano mu imię Józefa Wieczorka – byłego pracownika kopalni i działacza komunistycznego, który zginął w obozie Auschwitz. Przez dekady kopalnia była nie tylko gigantem wydobywczym, ale i centrum kultury – to tutaj narodziła się słynna Grupa Janowska, zrzeszająca malarzy-prymitywistów takich jak Teofil Ociepka czy Erwin Sówka.
Proces wygaszania wydobycia, wymuszony wyczerpaniem złóż, rozpoczął się w 2017 roku, kiedy zakład został przekazany Spółce Restrukturyzacji Kopalń. Ostateczna likwidacja kopalni zakończyła się 31 grudnia 2023 roku, zamykając 197-letni rozdział eksploatacji węgla.
Obecnie teren ten przechodzi ambitną transformację – w zabytkowych budynkach szybu „Pułaski” powstaje Katowicki Hub Gamingowo-Technologiczny, mający stać się nowym sercem innowacji w regionie.
