80. rocznica przekształcenia Związku Walki Zbrojnej w Armię Krajową. 14 lutego 2022 obchody też w Katowicach

14 lutego 2022 r. upływa 80 lat od przekształcenia Związku Walki Zbrojnej w Armię Krajową. AK była siłą zbrojną Polskiego Państwa Podziemnego podczas II wojny światowej. Obchody tej rocznicy odbędą się też w Katowicach. Organizatorem uroczystości jest Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach. Zobaczcie, co w programie.

IPN Katowice
AK 1920 x 1080 px Full HD

Jak powstała Armia Krajowa?

Służba Zwycięstwu Polski powstała 27 września 1939 r. Była pierwszą ogólnopolską organizacją konspiracyjną podporządkowaną Rządowi RP po wybuchu II wojny światowej. Po jej rozwiązaniu 13 listopada 1939 r. powstał Związek Walki Zbrojnej. 14 lutego 1942 r. Naczelny Wódz gen. broni Władysław Sikorski, w rozkazie do gen. bryg. Stefana Roweckiego zniósł nazwę ZWZ (Związek Walki Zbrojnej) ustalając, że: „wszyscy żołnierze w czynnej służbie wojskowej w Kraju stanowią »Armię Krajową« podległą Panu Generałowi, jako jej dowódcy“.

Obchody w Katowicach

14 lutego 2022 r. o godz. 12.00 na Centralnym Cmentarzu Komunalnym w Katowicach, przy ul. Murckowskiej 9, odbędzie się uroczystość upamiętniająca 80. rocznicę przekształcenia Związku Walki Zbrojnej w Armię Krajową. Przy grobach, które znajdują się w kwaterze żołnierzy Armii Krajowej spotkają się: kombatanci, przedstawiciele władz wojewódzkich, samorządowych, służb mundurowych oraz Oddziału IPN w Katowicach. Przy pomniku odśpiewany zostanie hymn państwowy, odmówiona zostanie modlitwa i złożone wieńce. Na każdym z 27 grobów znajdujących się w kwaterze, zostaną zapalone znicze oraz złożone trzy róże symbolizujące wartości: Bóg, Honor, Ojczyzna, którymi kierowali się za życia żołnierze AK.

W ramach obchodów 14 lutego o godz. 9.00 IPN Katowice zaprasza też do wysłuchania panelu dyskusyjnego online "Geneza i rozwiązanie Armii Krajowej na Śląsku" z udziałem dr. hab. Grzegorza Bębnika i dr. hab. Adama Dziuby, pracowników Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Katowicach.

Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej IPN w Katowicach zaprezentuje w mediach społecznościowych oraz na stronie IPN wykład Adama Kurusa (OBEN IPN Katowice) na temat powstania i działalności Armii Krajowej.

Akcja IPN na Walentynki

Instytut Pamięci Narodowej przygotował też z okazji 80. rocznicy przekształcenia ZWZ w AK akcję „Z miłości do Polski” – Armia Krajowa przypominającą, że 14 lutego to nie tylko Walentynki. To również dzień pamięci o żołnierzach Armii Krajowej – ludziach zakochanych w wolności i wierzących w niepodległą Rzeczpospolitą. W woj. śląskim od 4 lutego 2022 r. na 8 telebimach w: Czeladzi, Częstochowie, Gliwicach i Katowicach pokazywane są krótkie spoty przypominające o tym ważnym wydarzeniu w historii Polski. Od środy również dołączyły do akcji Tramwaje Śląskie S.A. W tramwajach są wyświetlane rocznicowe plakaty.

Żołnierze AK na cmentarzu w Katowicach

Na Centralnym Cmentarzu Komunalnym w Katowicach znajdują się groby weteranów Armii Krajowej:

  1. por. AK Kazimierz Zieliński (ur. 26.02.1921 r., zm. 08.06.2002 r.),
  2. por. Władysław Turek (ur. 01.01.1923 r., zm. 18.08.2002 r.),
  3. płk. inż. Jan Z. Kozyra ps. „Terczyn” (ur. 26.08.1928 r., zm. 03.06.2003 r.,
  4. por. Miron Świerczewski (ur. 25.09.1927 r., zm. 15.09.2007 r.,
  5. kpt. AK Michał Schmidt ps. "Fiat" (ur. 04.09.1929 r., zm. 12.11.2003 r.,
  6. por. Alicja Zatońska z d. Żelanowska (ur. 13.04.1927 r., zm. 11.01.2009 r.),
  7. por. Władysław Pałka ps. "Ostry Róg" (ur. 21.03.1925 r., zm. 20.10.2004 r.),
  8. por. AK Regina Zalewska (ur. 18.10.1922 r., zm. 06.01.2006 r.),
  9. kpt. inż. Zygmunt Tokarski ps. "Zew" (ur. 05.04.1927 r., zm. 08.06.2006),
  10. por. Władysław Kuc ps. "Wrona" (ur. 10.05.1917 r., zm. 09.06.2011 r.),
  11. por. AK Maria Gorczykowska-Reczko ps. "Mery” (ur. 12.01.1923 r., zm. 24.01.2012 r.),
  12. por. Czesław Glanowski ps. "Mars" (ur. 06.07.1923 r., zm. 16.02.2011 r.),
  13. kpt. Marek Berezowski (ur. 08.06.1927 r., zm. 14.07.2008 r.),
  14. ppor. AK Kazimierz Rosół ps. "Skała" (ur. 29.06.1922 r., zm. 09.11.2013 r.),
  15. mgr inż. Waldemar Tomżyński ps. "Wilk", "Ursus" (ur. 02.10.1930 r., zm. 25.11.2020 r.),
  16. Andrzej Odorkiewicz ps. "Sokół" (ur. 30.09.1932 r., zm. 23.04.2013 r.),
  17. ppłk mgr inż. Marian Piotrowicz ps. "Kometa" (ur. 05.03.1923 r., zm. 25.01.2019 r.),
  18. kpt. Julian Kilar ps. "Zuch" (ur. 16.12.1929 r., zm. 30.01.2014 r.),
  19. ppor. mgr inż. Jerzy Winczakiewicz (ur. 01.04.1929 r., zm. 09.11.2019 r.),
  20. por. AK mgr inż. Andrzej Keyha ps. "Kosa" (ur. 20.04.1926 r., 19.04.2018 r.),
  21. kpt. Danuta Olbrych ps. "Danusia" (ur. 03.09.1927 r., zm. 03.10.2016 r.),

    ppor. Ryszard Leszczewski ps. "Konus" (ur. 26.07.1925 r., zm. 30.12.2009 r.),

  22. ppor. Ryszard Leszczewski ps. "Konus" (ur. 26.07.1925 r., zm. 30.12.2009 r.),

  23. Bolesław Nowosad (ur. 09.12.1922 r., zm. 16.08.2009 r.),
  24. kpt. Jan Straż ps. "Trawka (ur. 23.01.1923 r., 21.06.2009 r.),
  25. por. Marian Mazur ps. “Bończa” (ur. 02.07.1922 r., zm. 20.06.2009 r.),
  26. Bogumiła Sobańska (ur. 15.08.1928 r., zm. 29.04.2018 r.),
  27. Zdzisław Ślęzakiewicz ps. "Śmiały" (ur. 15.02.1920 r., zm. 20.07.1979 r.).

Historia Armii Krajowej

14 lutego 1942 r. Naczelny Wódz gen. Władysław Sikorski przekształcił Związek Walki Zbrojnej w Armię Krajową. Jej pierwszym dowódcą został Komendant Główny ZWZ, gen. Stefan Rowecki „Grot”. W ten sposób podniesiono rangę sił zbrojnych w okupowanym Kraju, stawiając symboliczny znak równości pomiędzy nimi a regularnymi oddziałami Wojska Polskiego walczącymi u boku sojuszników. W czasie II wojny światowej Armia Krajowa była największą podziemną armią w Europie. W 1944 r. jej liczebność osiągnęła ponad 350 tys. zaprzysiężonych żołnierzy, w tym około 10 tys. oficerów. Oprócz walki zbrojnej, Armia Krajowa prowadziła działalność wywiadowczą i kontrwywiadowczą, a także zajmowała się produkcją broni i amunicji, wytwarzaniem fałszywych dokumentów na potrzeby konspiracji oraz kolportażem podziemnej prasy. Wraz z budową podziemnych struktur trwała zapoczątkowana jeszcze przez ZWZ akcja scaleniowa, której celem było skupienie powstających oddolnie organizacji konspiracyjnych pod jednym dowództwem. W ten sposób większość sił wojskowych związanych z różnymi opcjami politycznymi, które uznawały zwierzchnictwo Rządu RP na Uchodźstwie, znalazła się w szeregach jednej, silnej i prężnie działającej organizacji. Strategicznym celem Armii Krajowej było przygotowanie zbrojnego powstania, które miało rozpocząć się w momencie umożliwiającym odbudowę struktur niepodległej Polski. Zgodnie z tym planem, w obliczu rozwijającej się ofensywy sowieckiej, w 1944 r. przystąpiono do realizacji akcji „Burza”, której kulminacyjnym momentem było Powstanie Warszawskie. Wówczas na czele Armii Krajowej stał już gen. Tadeusz Komorowski „Bór” (jego poprzednik, gen. Rowecki, został aresztowany w 1943 r. i zamordowany przez Niemców po wybuchu Powstania Warszawskiego). Armia Krajowa została rozwiązana 19 stycznia 1945 r. przez gen. Leopolda Okulickiego „Niedźwiadka” (został mianowany dowódcą AK przez ówczesnego Naczelnego Wodza gen. "Bór" Komorowskiego, który trafił do niemieckiej niewoli). Do rozwiązania Armii Krajowej doszło w sytuacji, gdy na ziemiach polskich niemieckiego okupanta zastępował okupant sowiecki, który przy bierności zachodnich sojuszników siłą instalował powolną Moskwie "władzę ludową", niwecząc plany odbudowy niepodległej Polski. W ostatnim rozkazie gen. Okulicki polecił żołnierzom Armii Krajowej prowadzenie dalszej działalności „w duchu odzyskania pełnej niepodległości państwa i ochrony ludności polskiej przed zagładą”. W marcu 1945 r., ostatni dowódca Armii Krajowej został podstępem uprowadzony do Moskwy, a następnie - wraz z innymi przywódcami Polski Podziemnej – skazany w „procesie szesnastu”.

Subskrybuj 24kato.pl

google news icon

czytaj więcej:

Wystawa plenerowa o AK

IPN Katowice zaprasza na otwarcie wystawy o AK

Wilhelm Marzec

Akcja „Tobie Polsko” trwa. Uhonorują kolejny grób powstańca

Obchody 40. rocznicy pacyfikacji kopalni Wujek

Prezydent w 40. rocznicę pacyfikacji Wujka mówił o sędziach

Zdjęcie Główne

Red Box - bezpieczna przechowalnia wszystkich Twoich rzeczy

Marcin Wilk, prezes Śląskiego Funduszu Rozwoju

Marcin Wilk o Europejskim Forum Przyszłości. Wideo

Twórcy spektaklu "Pokora" w Teatrze Śląskim

"Pokora" Twardocha na scenie Teatru Śląskiego

Inwestycja przy ul. Grundmanna w Katowicach

Biura, mieszkania i hotel nad brzegiem Rawy