Stacja kolejowa w Katowicach została uznana za zabytek. Budynki pochodzą z XIX w., i wcale nie powstały w Katowicach

Rejestr zabytków nieruchomych woj. śląskiego zyskał nowy obiekt. Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Katowicach poinformował o wpisaniu na listę zabytków zespołu stacji kolejowej w Katowicach. To znaczy dziś ta stacja jest w Katowicach, powstawała w innej miejscowości.

Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Katowicach poinformował, że 22 marca 2022 r. do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego pod numerem A/948/2022 został wpisany zespół stacji kolejowej Katowice Szopienice Północne w Katowicach, znajdujący się przy pl. Ogród Dworcowy.

Zespół ten składa się z następujących obiektów:

  • budynku dworca kolejowego I klasy (pl. Ogród Dworcowy 1),
  • budynku dawnego biura celnego (pI. Ogród Dworcowy 1a).

Budynek dworca kolejowego I klasy zaprojektował Herman Grapow. Został wybudowany ok. 1868–1870 r. w stylu ceglanego historyzmu (pl. Ogród Dworcowy 1). Również dawne biuro celne zostało wybudowane ok. 1868–1870 r. w tym samym stylu (pl. Ogród Dworcowy 1a), podobnie jak budynek dawnej poczty kolejowej, pełniący później funkcję mieszkalną, wybudowany ok. 1874–1877 r. (ul. Lwowska 6).

Biegła tędy linia kolejowa z Wrocławia do Dziedzic

Jak podaje Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków, północna stacja kolejowa na granicy ówczesnych miejscowości Roździeń i Szopienice (zostały one włączone do Katowic dopiero w 1959 r.) powstała dzięki powołanemu w 1868 r. Towarzystwu Kolei Prawego Brzegu Odry (niem. Rechte-Oder-Ufer-Eisenbahn; w skrócie ROUE), które kontynuowało prace Kolei Opolsko-Tarnogórskiej. Spółka budowała etapami linię kolejową z Wrocławia w kierunku Górnego Śląska od strony północnej (przez Kluczbork, Tarnowskie Góry, Bytom, Chorzów Stary, Siemianowice Śląskie, Dąbrówce Małą). Linię od strony Chorzowa (Starego) do Szopienic i dalej w kierunku Muchowca otwarto 15.11.1868 r. Następnie linia ta prowadziła dalej do Dziedzic. Łączna długość linii z Wrocławia przez Bytom, Szopienice Północne, Murcki i Pszczynę do Dziedzic liczyła 256,97 km. Wraz z tą linią wzniesiono zabudowę szopienickiego dworca.

Przez Roździeń i Szopienice przebiegała już wcześniej linia kolejowa Kolei Górnośląskiej (niem. Oberschlesische Eisenbahngesellschaft; w skrócie OSE), ale dopiero konkurencja ze strony ROUE zmusiła Kolej Górnośląską do uruchomienia przystanku kolejowego (Szopienice Południowe) w 1870 r. Dzięki temu mieszkańcy Szopienic i Roździenia mieli do dyspozycji od tego momentu dwie stacje kolejowe, położone kilkaset metrów od siebie.

Osobna poczekalnia dla kobiet i telefon - 3 lata przed Katowicami)

Obecny kompleks stacji kolejowej Katowice Szopienice Północne nosił pierwotnie nazwę Schoppinitz-Rosdzin, a następnie Schoppinitz R.O.U.E.. Eksperci z Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków wskazują, że stacja ta już w latach 80. XIX w. należała do najważniejszych na południowym odcinku kolei ROUE.

W sąsiedztwie stacji, oprócz obiektów dworcowych, wzniesiono parowozownię oraz wagonownię (przeprowadzano w niej naprawy taboru). Budynek dworcowy (dziś przy pl. Ogród Dworcowy 1) był gmachem I klasy, wzniesionym w stylu typowym dla innych budynków stacyjnych tej spółki. W jego wnętrzu znajdowała się m.in. osobna poczekalnia dla kobiet (niem. Damenzimmer), zaadaptowana następnie na pomieszczenia biurowe. W 1882 r. na dworcu zainstalowano tu już telefon (3 lata przed powstaniem pierwszej linii telefonicznej w Katowicach).

Jak czytamy w materiałach o szopienickim dworcu, udostępnionych przez Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków, w latach 80. XIX w. przy stacji działała już hala odpraw celnych oraz poczta.

W skład personelu stacji wchodzili m.in.:

  • naczelnik,
  • asystent,
  • kasjer,
  • ekspedytor towarowy,
  • magazynierzy,
  • dwóch telegrafistów,
  • peronowy,
  • pięciu zwrotniczych,
  • stróż nocny.

Pociągi osobowe jeździły tędy do lat 60. XX wieku

Z czasem liczba pracowników szybko wzrastała, a od 1881 r. wznoszono dla nich domy w pobliżu stacji (dziś domy mieszkalne przy pl. Ogrodzie Dworcowym). Od momentu nacjonalizacji przez państwo konkurujących ze sobą spółek (w 1884 r.), stopniowo zaczęto ruch osobowy kierować do Szopienic Południowych, a towarowy – do Szopienic Północnych. Wnioskowali o to podróżni oraz lokalne władze. Dzięki temu wzrastała ranga pierwszej stacji, a druga ulegała marginalizacji.

Ok. 1892 r. wybudowano nową stacje wodną obok budynku poczty kolejowej. Według stanu na 1901 r. stacja posiadała dwa perony, z czego główny przylegał do budynku dworcowego (zadaszenie powstało w 1878 r., dziś nieistniejące), a na międzytorzu zlokalizowano peron wyspowy. Szopienice Północne były stacją graniczną, a w 1876 r. uruchomiono tor łączący z Sosnowcem po stronie rosyjskiego Królestwa Polskiego. W latach 1902–1903 ukończono nowy wiadukt kolejowy nad obecną ul. Lwowską (stary rozebrano), o przęśle nośnym firmy Kania & Kuntze z katowickiego Zawodzia. Na stacji koło parowozowni w latach 1905–1906 wzniesiono nową wieżę ciśnień systemu Intze (wg projektu arch. Leonharda), w której na parterze ulokowano łaźnię dla personelu (stara wieża została zburzona w latach 1907/1908; znajdowała się między torami 12 a 15). Przed 1914 r. dokonywano rozbudowy obiektów magazynowych i parowozowni.

Po II wojnie światowej przez stację Katowice Szopienice Północne przestały kursować pociągi pasażerskie – ruch pasażerski zawieszono finalnie 1 kwietnia 1968 r. PKP prowadziła również proces elektryfikacji linii kolejowych. W ramach tych działań, 25 kwietnia 1990 r. oddano do eksploatacji trakcję elektryczną na liniach kolejowych przechodzących przez Szopienice Północne.

ZOBACZ TEŻ:

Katowice w archiwalnym filmie z 1974 roku

Może Cię zainteresować:

Unikatowy film z Katowic z 1974 roku. Przy Armii Czerwonej dobrze widać zabudowę Dworu Tiele-Wincklerów

Autor: Redakcja

14/03/2022

Subskrybuj 24kato.pl

google news icon

czytaj więcej:

Fabryka Porcelany1

Kto, jak i za ile uratował katowicką Fabrykę Porcelany

Rynek w Katowicach 02

Rynek w Katowicach 100 lat temu. Był znacznie mniejszy

Spółdzielczy Dom Handlowy Zenit Katowice

Katowicki powiew luksusu, czyli SDH Zenit

Sejmik Niepełnosprawnych

Ponad milion złotych na wsparcie osób niepełnosprawnych

Zdjęcie Główne

Red Box - bezpieczna przechowalnia wszystkich Twoich rzeczy

Od roku akademickiego 2021/2022 studentom medycyny Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w nauce będzie pomagał... „Wirtualny Pacjent”.

Studenci ŚUM będą leczyć wirtualnego pacjenta

Maszyna do parkowania katowice

Maszyna do parkowania powstanie w Katowicach....